Nima uchun marketing bozoriga yagona til kerak

Batir Latipov — BMGroup hammuassisi, reklama kampaniyalarini tashkil etish va marketingda 30+ yillik tajriba. Bozorning professional standartlarini shakllantirish loyihasining tashabbuskori.

Bozorda nima bo'lyapti?

Oddiy vaziyatni tasavvur qiling: kompaniya «PR-kampaniya» buyurtma beradi. Agentlik media-joylashuvlarni amalga oshiradi, Buyurtmachi esa OAVda nashrlarni kutadi. Natijada — ikkala tomon ham o'zi to'g'ri deb hisoblagan ishni qildi. Ikkovi ham haq ekaniga ishonadi. Va ikkovi ham natijadan norozi.

Bu yakka holat emas. Bu tizimli muammo. Asosiy atamalar — PR, marketing, reklama, brending, kommunikatsiya — turlicha tushunilganda, na kelishuvni, na natijani halol qayd etish mumkin emas.

Bozor baribir ishlayotgan bo'lsa, standartlar nima uchun kerak?

Ishlayapti. Ammo bunday ishning narxi oxir-oqibat bo'lishi kerakdan yuqoriroq bo'lyapti.

Har safar tomonlar vazifani turlicha tushunganda — aniqlashtirish uchun vaqt sarflanadi. Natija turli mezonlar bo'yicha baholanganda — tortishuvlar paydo bo'ladi. Qoidalar noshaffof bo'lganda — eng yaxshisi emas, balki o'sha lahzada yaxshiroq kelisha olgan kishi g'olib chiqadi.

Bozor ishlayapti — lekin o'sishga yo'naltirish mumkin bo'lgan resurslarni behuda sarflayapti.

Tashabbus nimadan iborat?

Quyidagi muhit yaratishdan:

• yagona professional til qo'llaniladi
• ishni baholashning tushunarli yondashuvlari tatbiq etiladi
• barcha ishtirokchilar uchun muntazam muloqot maydoni mavjud bo'ladi

Yuqoridan tartibga soluvchi emas. Deklaratsiyalar emas. Jonli professional jarayon.

Kim ishtirok etishi kerak?

Bozorning barcha tomonlari: biznes-buyurtmachilar, agentliklar, mustaqil mutaxassislar, ta'lim tuzilmalari. Zarurat bo'lganda — davlat institutlari.

Asosiy tamoyil: bu biror kishining boshqalarga o'tkaziladigan yagona pozitsiyasi emas. Bu umumiy tushuncha paydo bo'ladigan muloqotdir.

Nima uchun saytdagi standartlar emas, balki jonli uchrashuvlar?

Kelishuv — bu hujjat emas, balki jarayon.

Istalgan standartni yozish mumkin. Lekin agar u haqiqiy ishtirokchilar muhokamasi orqali o'tmagan bo'lsa — qog'ozda qolib ketadi. Kontent fikrni qayd etadi. Muloqot kelishuvni yaratadi.

Aynan shuning uchun asosiy format — munozarali uchrashuvlar: yopiq professional muhokamalar, mavzuli sessiyalar, davra suhbatlari.

Bir yildan keyin nimani kutish real?

Mukammal bozorni emas. Aniq o'zgarishlarni:

• haqiqatan qo'llaniladigan qayd etilgan atamalar
• asosiy masalalar bo'yicha kelishilgan yondashuvlar
• ishtirokchilar o'rtasida muntazam muloqot
• professional standartlarning dastlabki elementlari

Bu allaqachon ish sifatini jiddiy o'zgartiradi.

Nima uchun O'zbekiston, nima uchun hozir?

Bozor hodisa sifatida shakllangan. Mutaxassislar bor, amaliyot bor, mahalliy kontekstni tushunish bor.

Keyingi bosqich — nafaqat boshqalarning yondashuvlarini qo'llash, balki o'ziningilarini shakllantirishda ishtirok etish. Agar bu lahzadan foydalanilsa — bu mintaqaning raqobat ustunligidir. Agar o'tkazib yuborilsa — uzilish faqat oshib boradi.

Qanday qo'shilish mumkin?

Birinchi qadam — munozarali uchrashuvda ishtirok etish. Sana va o'rinni istaklilar bilan birgalikda belgilaymiz.

Aniqlik va tizimlilikka ehtiyojni allaqachon his qilayotganlar — ular birinchi ishtirokchilardir.