Marketing — bo'lim emas, funksiya

Sherali Juraboyev — Sky CA/Tajikistan mintaqaviy boshqaruv direktori.

Bozor tizimli ishlayaptimi?

Bugungi kunda O'zbekistonda marketing va reklama avvalgiga qaraganda ancha tizimli ishlayapti. Biz nafaqat mamlakat ichida xaridor bazasini yaratishga, balki kuchli eksport salohiyatiga ham ega uzoq muddatli strategiyalarni ko'rmoqdamiz. Televizion reklama bozorining tez o'sishi uning oldingi davrlarda kam baholanganligini va o'sish salohiyatining chuqurligini ko'rsatmoqda.

Asosiy muammoli nuqtalar qayerda?

Eng yaqqol muammoli nuqtalar ekspertiza mavjudligi bilan bog'liq: sohada asosiy bilimlar va ularni qo'llash tajribasi. Bu o'sish muammosi va u tez orada hal bo'ladi. Mutaxassislar tayyorlashga va kelajak kadrlar uchun marketolog-reklamachi obrazini jozibali qilishga e'tibor qaratish kerak. Shu bilan birga sun'iy intellekt asosidagi yangi vositalar ta'sirini hisobga olish lozim. Masalan, reklamadagi boshlang'ich kasblar avtomatlashtiriladi va kelajak Ogilvylar uchun o'sish poydevori bo'lishdan to'xtaydi.

Bu ko'pincha tadbirkorlar qarorlarni ma'lumotlar va marketing bilimlariga emas, balki intuitsiya va shaxsiy fikriga asoslanib qabul qilishlariga olib kelmoqda.

Marketing — bu kompaniyaning bo'limi emas, balki uzoq muddatli istiqbolda samara berishning bugun mumkin bo'lmagan funksiyasidir.

«O'yin qoidalari» shaffofmi?

O'zbekistonda davlat va biznes o'rtasidagi hamkorlik qo'shni davlatlarga qaraganda ancha tez rivojlanmoqda. Bu yoqimli trend. Shunga qaramay, haqiqatan samarali va raqobatbardosh iqtisodiyotga erishish uchun ko'p narsani qilish kerak bo'ladi.

Bu ayniqsa strategik marketing rejalashtirish sohasida muhim, bu yerda ma'lumotlar haqiqatning eng muhim manbai hisoblanadi. Davlat bu ma'lumotlarga kirishda shaffoflikni qancha ko'p ta'minlasa, mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun uzoq muddatli muvaffaqiyatli biznes qurish ehtimoli shuncha yuqori bo'ladi. Bundan tashqari, bu ko'pincha O'zbekistonda mahsulot sotadigan, lekin chet elda ishlab chiqaradigan xalqaro ishlab chiqaruvchilar oldida yana bir raqobat ustunligi qatlamini yaratadi.

Ijtimoiy mas'uliyat qanday bo'lishi kerak?

Biznesning ijtimoiy mas'uliyati, albatta, sezilmoqda. Buning bir necha sababi bor. Birinchidan, biz ijtimoiy yo'naltirilgan marketing davrida yashaymiz. Yangi avlod brendlarning umumiy farovonlikni yaratish uchun nima deyishi va nima qilishiga ayniqsa sezgir. Shuning uchun brendlarning ijtimoiy mas'ul bo'lishdan boshqa yo'li yo'q.

Ikkinchidan, biz islom an'anaviy ravishda dunyoviy hayotga kuchli ta'sir ko'rsatadigan mintaqada yashaymiz. Faloh va barakat jamiyatda sukut bo'yicha yuqori qadrlaydi va qo'llab-quvvatlanadi. Aynan shuning uchun bugungi kunda brendlar nafaqat pul topishi, balki o'zlari faoliyat yuritayotgan jamiyat va jamoalar rivojlanishiga hissa qo'shishi kerak.

O'zbekiston dunyoga nima taklif qila oladi?

O'sib borayotgan aholi va uning o'rtacha yoshini hisobga olsak, yaqin yillarda mamlakat mintaqa va dunyoga marketingda yangi narsa taklif qila oladi, deb ishonch bilan aytish mumkin. Ammo hozirgi bosqichda biz boshqalar bizdan oldin qilgan narsalarni o'rganishimiz va o'zlashtirishimiz kerak: festivallar, keyslar, freymvorklar — bugun samarali kompaniyalarning asosini tashkil etadigan barcha narsa.

Bozor yangiliklarni o'zi joriy eta oladimi?

O'zbekiston nafaqat yangi metodologiyalarni joriy etishga qodir — u buni qilishi shart. Ammo men velosipedni qayta ixtiro qilishga urinishlardan ogohlantirib qo'ymoqchiman. Biz bugun boshqalarda mavjud bo'lgan eng yaxshi narsani olib, madaniy merosimiz, aholining energiyasi va iste'dodlari prizmasidan, shuningdek davlat qo'llab-quvvatlashi bilan O'zbekiston munosib o'rin egallashga qodir bo'ladi.

Buni kengroq muhokama qilish nega zarur?

Masalalarni oddiy muhokama qilish, qoida tariqasida, uncha samarali strategiya emas. Men uchta muammoli o'sish zonasiga e'tiborni toraytirishimizni va ularni shunchaki muhokama qilish emas, balki to'siqlarni bartaraf etishning aniq yo'llarini topishimizni afzal ko'rgan bo'lardim.