«Сӯҳбати кушод бозорро месозад»: ташхиси ростқавлона ба маркетинги Ӯзбекистон

Никита Замахин — коршиноси перформанс-маркетинг (GG ADS, UNIKA Agency). Дар Тошканд ӯ агентҳои AI, автоматизатсия ва таҳлили пешгӯикунандаро дар сатҳи водии Кремний ҷорӣ мекунад. Дар сӯҳбат бо GRP.uz ӯ ташхиси ростқавлонаи камолоти маркетингро дар Ӯзбекистон медиҳад — ва шарҳ медиҳад, ки чаро сӯҳбати кушоди касбӣ бозорро вайрон намекунад, балки месозад.

---

Маркетинги системавӣ ҳанӯз вуҷуд надорад — ва ин ташхиси ростқавлона аст

Кори системавӣ он ҷо ба вуҷуд меояд, ки стратегия, воронка ва таҳлили саросарӣ пурра ҳамоҳанг бошанд, ва маркетинг аз ҷониби бизнес на ҳамчун моддаи харҷ, балки ҳамчун муҳаррики дорои натиҷаи ченшаванда дарк карда шавад.

«Дар мо бошад ширкатҳо то ҳол таргетро кӯр-кӯрона роҳандозӣ мекунанд, шабакаҳои иҷтимоиро бе фаҳмиши аудиторияи худ пеш мебаранд ва аз мутахассисони SMM танҳо „расмҳои зебо“ талаб мекунанд. Чунин бозигароне, ки омодаанд системаҳои саросариро аз аввалин тамос то хариди такрорӣ бисозанд, дар бозор ангуштшуморанд», — мегӯяд Замахин.

Се мушкили решагии нокомилӣ

Ин нокомилӣ маҷмӯи томи мушкилоти амиқро ба вуҷуд меорад:

• Фарҳанги ченкунӣ нест. Аксарияти соҳибкорон «аз рӯи ҳиссиёт» кор мекунанд, метрикаҳои асосиро — CAC, LTV, ROAS — намедонанд.
• Демпинг ва беэътиборшавии стандартҳо. Пас аз курсҳои сеҳафтаина одамон худро таргетолог меноманд ва барои кор пулҳои ночиз мегиранд — ва муштарии ноумед боварро ба саноат дар маҷмӯъ аз даст медиҳад.
• Кӯрии алгоритмӣ. Meta Ads, Google, Telegram — системаҳои ниҳоят мураккабанд. Пиксел гӯё насб шудааст ва «кор мекунад», аммо маълумот нодуруст меояд ва дар дохили ширкат касе намефаҳмад, ки чаро.

Қоидаҳои бозӣ — минтақаи хокистарии кар

Стандартҳои соҳавӣ нестанд, танзими оқилона оид ба рекламаи нативӣ ва нишонагузории ҳатмии маводи сарпарастӣ нест. Муколама бо давлат ҳадди ақалл аст: IT Park барои бахши технологӣ қадамҳои аъло мегузорад, аммо маркетинг ва реклама берун аз таваҷҷӯҳ мемонанд. Ассотсиатсияҳои эътибордоре, ки метавонанд ба қоидаҳои бозӣ таъсир расонанд, низ нестанд — бозор чун тарма меафзояд, аммо агентиҳо бе шартнома кор мекунанд ва аз андоз мегурезанд.

Ба давлат фоидаовар аст, ки дар ин ҷо тартибот барқарор кунад — на тавассути манъиятҳо, балки тавассути эҷоди қоидаҳо: феҳристи агентиҳо, литсензиякунонӣ ва ҳавасмандкунии андозӣ барои онҳое, ки «оқилона» кор мекунанд.

Масъулияти иҷтимоӣ — ин ҳадди ақалли касбӣ аст

Масъулият на дар аксияҳои яквақтаи PR, балки дар кори ҳамарӯза дар се сатҳ ифода меёбад:

• Дар назди муштарӣ — ҳаворо нафурӯшидан ва ҳазор лид барои дусад доллар ваъда надодан.
• Дар назди бозор — контенти таълимӣ истеҳсол кардан, ба бизнес сохти воронкаҳо ва алгоритмҳоро шарҳ додан.
• Дар назди ҷомеа — риояи этикаи контент ва рад кардани механикаҳои дастковарона.

Иқтидори зеҳнӣ бузург аст

Ӯзбекистон се бартарии қавӣ дорад. Аввал — аҳолии ҷавон ва бисёрзабон, ки қодир аст контентро якбора дар се заминаи фарҳангӣ эҷод кунад: ӯзбекӣ, русӣ ва англисӣ. Дуюм — мактаби қавии математикӣ: маркетинг ба математикаи соф табдил меёбад (атрибутсия, моделҳои пешгӯикунанда, алгоритмҳо), ва мутахассисони мо барои ин заминаи бунёдӣ доранд. Сеюм — заминаи беназири фарҳангӣ (Роҳи Абрешим, меъморӣ, таомҳо), ки ҷаҳон онро ҳанӯз дуруст намешиносад. «Мо қодирем брендҳои lifestyle-и сатҳи ҷаҳонӣ созем ва ба маркази асосии технологии Осиёи Марказӣ табдил ёбем, агар аз худфурӯшии арзон даст кашем».

Бас аст пичир-пичир дар кулуарҳо

Методологияҳо ва кейсҳои пешрафта дар Тошканд аллакай ҳастанд — аммо онҳо пӯшида мемонанд. Фарҳанги ҳуҷҷатгузории таҷриба, таҳқиқоти кушоди бозор ва, муҳимтар аз ҳама, дискурси кушоди оммавӣ ба ҷои сӯҳбатҳо дар чатҳои пӯшида аз тарси танқид ё рақобат лозим аст.

Сӯҳбати кушоди касбӣ бозорро вайрон намекунад, балки месозад.