«Ochiq suhbat bozorni bunyod etadi»: O'zbekiston marketingiga halol tashxis

Nikita Zamaxin — performans-marketing bo'yicha ekspert (GG ADS, UNIKA Agency). Toshkentda u Kremniy vodiysi darajasidagi AI-agentlar, avtomatlashtirish va bashoratli tahlilni joriy qilmoqda. GRP.uz bilan suhbatda u O'zbekistonda marketing yetukligiga halol tashxis qo'yadi va nima uchun ochiq professional suhbat bozorni buzmasdan, aksincha, bunyod etishini tushuntiradi.

---

Tizimli marketing hali yo'q — bu esa halol tashxis

Tizimli ish strategiya, voronka va uchma-uch tahlil to'liq sinxronlashgan, marketing esa biznes tomonidan xarajat moddasi emas, balki o'lchanadigan natija beruvchi harakatlantiruvchi kuch sifatida qabul qilingan joyda vujudga keladi.

«Bizda-ku kompaniyalar hali ham targetni ko'r-ko'rona ishga tushiradi, o'z auditoriyasini tushunmasdan ijtimoiy tarmoqlarni yuritadi va SMM-mutaxassislardan shunchaki „chiroyli rasmlar“ni talab qiladi. Birinchi teginishdan takroriy xaridgacha bo'lgan uchma-uch tizimlarni qurishga tayyor o'yinchilar bozorda barmoq bilan sanarli», — deydi Zamaxin.

Yetuklik yo'qligining uchta ildiz muammosi

Bu yetuklik yo'qligi bir qator chuqur muammolarni keltirib chiqaradi:

• O'lchash madaniyati yo'q. Tadbirkorlarning aksariyati bazaviy metrikalarni — CAC, LTV, ROAS — bilmasdan, «tuyg'uga qarab» ishlaydi.
• Demping va standartlarning yuvilishi. Uch haftalik kurslardan so'ng odamlar o'zlarini targetolog deb ataydi va ishni chaqaga bajaradi — hafsalasi pir bo'lgan mijoz esa butun sohaga ishonchini yo'qotadi.
• Algoritmik ko'rlik. Meta Ads, Google, Telegram — o'ta murakkab tizimlar. Piksel go'yoki o'rnatilgan va «ishlayapti», biroq ma'lumotlar noto'g'ri keladi, kompaniya ichida esa buning sababini hech kim tushunmaydi.

O'yin qoidalari — soqov kulrang zona

Soha standartlari yo'q, nativ reklama bo'yicha oqilona tartibga solish va homiylik materiallarini majburiy belgilash yo'q. Davlat bilan muloqot minimal darajada: IT Park texnologiya sektori uchun ajoyib qadamlar qo'ymoqda, ammo marketing va reklama e'tibordan chetda qolmoqda. O'yin qoidalariga ta'sir eta oladigan nufuzli assotsiatsiyalar ham yo'q — bozor tez sur'atlar bilan o'smoqda, biroq agentliklar shartnomasiz ishlaydi va soliqlardan qochadi.

Davlatga bu yerda tartib o'rnatish foydali — taqiqlar orqali emas, balki qoidalar yaratish orqali: agentliklar reyestri, litsenziyalash va «oq holda» ishlaydiganlar uchun soliq rag'batlari.

Ijtimoiy mas'uliyat — bu professional minimum

Mas'uliyat bir martalik piar-aksiyalarda emas, balki uch darajadagi kundalik ishda namoyon bo'ladi:

• Mijoz oldida — havoni sotmaslik va ikki yuz dollarga ming lid va'da qilmaslik.
• Bozor oldida — o'quv kontent ishlab chiqarish, biznesga voronka va algoritmlar tuzilishini tushuntirish.
• Jamiyat oldida — kontent etikasiga rioya qilish va manipulyativ mexanikalardan voz kechish.

Intellektual salohiyat ulkan

O'zbekistonning uchta kuchli afzalligi bor. Birinchisi — kontentni bir vaqtning o'zida uch madaniy kontekstda: o'zbek, rus va ingliz tillarida yarata oladigan yosh va ko'p tilli aholi. Ikkinchisi — kuchli matematika maktabi: marketing sof matematikaga aylanadi (atributsiya, bashoratli modellar, algoritmlar), bizning mutaxassislarimizda esa buning uchun fundamental baza bor. Uchinchisi — dunyo hali toza bilmagan noyob madaniy kontekst (Buyuk ipak yo'li, me'morchilik, oshxona). «Biz o'zimizni arzonga sotishni to'xtatsak, jahon darajasidagi lifestyle-brendlar yarata olamiz va Markaziy Osiyoning bosh texnologik xabiga aylana olamiz».

Kuluarlarda pichirlashni bas qilaylik

Ilg'or metodologiyalar va keyslar Toshkentda allaqachon mavjud — ammo ular yopiq bo'lib qolmoqda. Tajribani hujjatlashtirish madaniyati, ochiq bozor tadqiqotlari va, eng muhimi, tanqid yoki raqobatdan qo'rqib yopiq chatlarda gaplashish o'rniga ochiq ommaviy diskurs kerak.

Ochiq professional suhbat bozorni buzmaydi, aksincha, bunyod etadi.