Вақти он расид, ки Осиёи Марказӣ бозигари ягона шавад

Виктор Елисеев — президенти Ассотсиатсияи Рекламавии Осиёи Марказӣ (ЦАРА), медиаменеҷер аз Қазоқистон. Дар бораи он ки чаро бозори Ӯзбекистон «асри тиллоӣ»-ро аз сар мегузаронад, ба саноат баҳсҳои тез барои чӣ лозиманд ва чӣ ба минтақа халал мерасонад, ки бо ҷаҳон бо як овоз сухан гӯяд.

«Асри тиллоӣ»-и бозори Ӯзбекистон

Имрӯз Ӯзбекистон барои рушди саноати коммуникатсионӣ «асри тиллоӣ»-и воқеиро аз сар мегузаронад. Аз Қазоқистон хезиши пурқуввати иқтисодии ҳамсоягони мо равшан дида мешавад: суръати афзоиши ММД-и Ӯзбекистон нишондиҳандаҳои қазоқистониро тақрибан ду баробар пеш мегузарад. Бизнеси реклама ва коммуникатсия ҳамеша нишондиҳандаи дақиқтарини рушди умумӣ мебошад — дар ҷое ки иқтисод ва сармоягузории хориҷӣ меафзояд, ногузир брендҳои нав, фаъолиятҳои калонҳаҷм ва ниёзи шадид ба пешбарӣ пайдо мешаванд.

Ислоҳоти мақсадноки иқтисодӣ ва сиёсати дурусти ҷалби сармояи хориҷӣ натиҷаи бузург доданд. Ба ин бозори афзоишёбанда ширкатҳои қазоқистонӣ фаъолона рӯ оварданд: бисёриҳо дар Тошканд намояндагӣ мекушоянд ва лоиҳаҳои муштарак ба роҳ мемонанд.

Барои мутахассисони маҳаллӣ ин имконияти таърихист, ки мавқеъҳои калидиро ишғол кунанд. Вале аз бозор на онҳое пеш мераванд, ки танҳо муддати тӯлонӣ дар он ҳастанд ё дастовардҳои гузашта доранд, балки ширкатҳои ҳадди аксар чандир, ки қодиранд зуд қарор қабул кунанд ва фавран ба трендҳое мутобиқ шаванд, ки пул ба сӯи онҳо меравад.

Табодули кушода: таҷрибаи ЦАРА ва Tribune.kz

Ташаккули бозори баркамол бе рушди медиаинфрасохтори саноатии худӣ ғайриимкон аст. Дар Қазоқистон ин вазифаи муттаҳидкунандаро лоиҳаи Tribune.kz иҷро мекунад, ки аз ҷониби Ассотсиатсияи Рекламавии Осиёи Марказӣ (ЦАРА) таъсис дода шудааст. Мо дар атрофи он ҷомеаи фаъолро ташаккул додем ва таваҷҷуҳи доимии аудиторияи ӯзбекистониро мебинем. Ҷомеаи коршиносони Қазоқистон ба шарикии амиқи иттилоотӣ бо ҳамкорон аз Ӯзбекистон комилан кушода аст — ба табодули таҳлил, маводи хабарӣ ва таҳқиқоти журналистӣ.

Дар баробари рушди медиа бояд муколамаи мутамаддини сеҷониба миёни бизнес, ҷомеа ва давлат бунёд карда шавад. Таҷрибаи Қазоқистон нишон медиҳад, ки танзими соҳа дигар дастурӣ нест. Имрӯз ассотсиатсияҳои соҳавӣ ва бизнес дар баробари вазоратҳо дар муҳокимаи ташаббусҳои ҷиддии қонунгузорӣ иштирок мекунанд — масалан, маҳдудиятҳо ба рекламаи фастфуд ва маҳсулоти дорои шакар.

Намояндагони Ӯзбекистон низ дар сатҳи Шӯрои ҳамоҳангсозии ИДМ рӯзномаи байналмилалиро фаъолона ташаккул медиҳанд ва кодексу меморандумҳои соҳавиро имзо мекунанд. Пайдо шудани ташаббусҳои хусусии саноатӣ ва майдончаҳои мустақили медиа дар Тошканд аломати муҳими он аст, ки бозор аз «хоб» мебарояд ва барои ояндаи худ масъулият мегирад.

Қувваи баҳси тез ва гузариш аз назария ба амал

Муҳаррики асосии таҳаввули касбӣ — ин плюрализми кушода аст. Ба саноати солим муҳокимаҳои «ороишёфта» лозим нестанд, ки дар онҳо ҳама ба як тараф нигоҳ мекунанд ва як хел сухан мегӯянд. Вақте ки дар вохӯриҳо фарқияти андешаҳо нест, муҳокима ба монологи бефоида табдил меёбад. Ғояҳои воқеии корӣ, ки бозорро тағйир медиҳанд, танҳо дар шароити баҳсҳои тез ва бархӯрди нуқтаи назарҳои муқобил ба вуҷуд меоянд.

Тағйироти муҳими дигаре, ки ҷомеаи Ӯзбекистон аз сар мегузаронад, ин гузариш аз ҷамъоварии дониш ба амали амалӣ аст. Бозор дигар камбуди иттилоот ё заминаи назариявӣ надорад. Вақти он расид, ки хондани бепоёни китобҳо қатъ карда шавад ва кор оғоз ёбад.

Ӯзбекистон аллакай иқтидори бузурги креативӣ дорад: дизайнерон, агентиҳо ва студияҳои продакшни ӯзбек маҳсулоти сатҳи ҷаҳонӣ меофаранд ва дар фестивалҳои байналмилалӣ — аз қабили Red Jolbors — боварибахш ғалаба мекунанд. Дар фазои медиаи минтақа муваффақиятҳои Ӯзбекистон акси садои самимӣ ба вуҷуд меоранд ва «рашки касбии» солимро аз ҷониби ҳамкорони қазоқистонӣ бармеангезанд. Ва ин ҳавасмандии олиҷаноб барои рушди умумист.

Аз рақобат — ба синергия

Имрӯз миёни Қазоқистон ва Ӯзбекистон рақобати пӯёе барои пешсафӣ дар минтақа ҷараён дорад. Вале вазифаи ҷомеаи коршиносон на «дандон тез кардан» ва на муқоисаи дастовардҳост, балки табдил додани ин рақобат ба синергия ва ёрии мутақобила аст. Дар миқёси иқтисоди ҷаҳонӣ ҳеҷ як кишвари Осиёи Марказӣ алоҳида бозигари бузурги мустақил нест ва ҷиҳатҳои қавии ҳамсоягон гуногунанд:

• Қазоқистон. Иқтисод асосан ба бахши ашёи хом такя мекунад, вале бозор роҳи худтанзимкунии саноатиро пештар тай кард ва муколама бо давлатро ба роҳ монд.
• Ӯзбекистон. Хезиши пурқувват дар девелопмент, истеҳсолот ва кишоварзӣ, сармояи азими инсонӣ ва ҷараёни афзояндаи сармоягузории хориҷӣ.
• Минтақа якҷоя. Манфиатҳои муттаҳид, иқтидори сармоягузорӣ ва медиаинфрасохтори умумӣ он чизеро медиҳанд, ки ҳеҷ кас алоҳида надорад — вазн дар муколамаи ҷаҳонӣ.

Агар мо ҷудогона рушд карданро идома диҳем, мо бозорҳои маҳаллӣ боқӣ мемонем. Вале агар кишварҳои Осиёи Марказӣ манфиатҳои худро муттаҳид кунанд, минтақа ба бозигари қавӣ ва бонуфузи ҷаҳонӣ табдил меёбад.

Сохтани чунин пулҳои касбӣ, ҳамгироии зичи бизнес ва кор дар як банд бо институтҳои соҳавӣ — аз ҷумла бо Ассотсиатсияи Маркетингии Ӯзбекистон — ягона роҳи прагматикест, ки имкон медиҳад Осиёи Марказӣ ба маркази ягонаи ҷалби брендҳо ва сармояи ҷаҳонӣ табдил ёбад.